نوشته شده در

6 فروردین زادروز اشو زرتشت

تندیس اشو زرتشت - زادروز اشو زرتشت

زرتشت، فیلسوف یا پیامبر ایران باستان است که اندیشه‌های او تاثیر بسزایی در شکل‌گیری موازین اخلاق، ترسیم مرزهای خیر و شر و مبانی فلسفه غرب دارد.

زرتشت، یکی از نام‌های برجسته تاریخ ایران باستان است که در باور رایج، به‌عنوان پیامبر ایرانیان شناخته می‌شود. آیین «مزدیسنا» که برگرفته از تفکرات زرتشت است، پس از گذر هزاران سال همچنان پیروان خود را دارد و یکی از ادیان پذیرفته‌شده کشور ایران محسوب می‌شود. در این مقاله، مختصر اطلاعاتی در خصوص زرتشت، تصویرگر میدان نبردی ابدی میان خیر و شر، به شما ارائه خواهیم داد.

[woodmart_image_hotspot img=”19787″ icon=”alt” img_size=”full”][woodmart_hotspot product_id=”3604″][/woodmart_hotspot][woodmart_hotspot product_id=”3136″ hotspot=”28.877||67.436″][/woodmart_hotspot][woodmart_hotspot product_id=”19792″ hotspot=”72.014||66.929″][/woodmart_hotspot][/woodmart_image_hotspot]

زادروز زرتشت

روز ششم از ماه فروردین گاهشماری ایرانی زادروز اشو زرتشت ، خورداد یا هودرو نام دارد. در این روز به باور جدید زرتشتیان ایران (و نه زرتشتیان هند) پیامبر ایرانی از مادر زاده شده‌است. البته این باور جدید فاقد منابع تاریخی است. زرتشت در سن سی سالگی در همین روز به پیامبری برگزیده شده‌است و با همین انگیزه و پی آمدهای سرنوشت ساز دیگری که در تاریخ گذشته ایرانیان رخ داده‌است. برخی از زرتشتیان این روز را جشن می‌گیرند و گرامی می‌دارند. آنها در این روز به نیایشگاهها و آدریان محل سکونت خود می‌روند و با تهیه آش رشته و سیرک خوراکی‌های سنتی و اجرای مراسم آفرینگان و جشن خوانی خورداد و فروردین ماه را در هر سال گرامی می‌دارند.

زرتشت
زرتشت

زندگی نامه

پاسخ دادن به این سوال که زرتشت، زردشت یا زردهشت کیست، هزاران سال است که ذهن متفکران را در سراسر جهان به خود مشغول کرده است. زرتشت را با عناوینی چون اصلاح‌گری دینی، پیامبر ایران باستان، اولین فیلسوف جهان یا نخستین شاعر ایرانی می‌شناسند؛ اما همان‌گونه که او خود را در «گاتاها» معرفی می‌کند، ما نیز برای معرفی وی، به واژه «روحانی» بسنده می‌کنیم.

زرتشت
زرتشت

در خصوص زندگی زرتشت اطلاعات چندانی در دست نیست. آنچه امروز از او می‌دانیم، چنان با افسانه‌ها در آمیخته است که تفکیک آن از واقعیت، تقریبا ناممکن تلقی می‌شود. گرچه وجود فردی بنام زرتشت در قامت شخصیتی تاریخی، مصلحی دینی و شاعری چیره‌دست، برای محققان مسجل است، در این میان، پژوهشگرانی نیز زرتشت را شخصیتی از اساس افسانه‌ای می‌دانند که در باور ایرانیان باستان، ریشه گرفته و اطلاعات، مفاهیم، اشعار و آثار منتسب به او، سینه به سینه و نسل به نسل چرخیده است.

زرتشت
عکس از British Meusum

زرتشت را پیامبر ایران باستان می‌دانند. وی مردی خردمند معرفی شده است که برای اصلاح جامعه و تزکیه آن، برانگیخته شد. زرتشت، با ترسیم مرزهای جاودانه میان خیر و شر، مشتاقانه و شوریده‌سر، مردم را به مسیر موردنظر خویش فرا می‌خواند و در آنان تاثیری عمیق می‌گذارد.

زرتشت در زمانی به میدان می‌آید که «دائوا» یا «دیوان»، خدایان باستانی آریاییان پرستش می‌شوند. او با تاکید بر آزادی و قدرت اختیار انسان‌ها و توانایی آنان برای رهایی از پلیدی‌ها، پرستش دیوان را گمراهی می‌داند و آنان را در طبقه اهریمنان قرار می‌دهد. چنین باوری در میان ایرانیان تا آنجا ریشه می‌دواند که حتی امروزه، واژه دیو به موجودی پلید و تاریک اشاره دارد.

زرتشت
زرتشت

آنچه از زندگی زرتشت در دست است، افسانه‌هایی کهن است به‌سختی می‌توان ریشه‌ آن‌ها را در واقعیت جست؛ گرچه انکار آن‌ها نیز به‌دلیل قدمت و ارزش تاریخی، به‌سهولت امکان‌پذیر نیست. این متون بیش از آنکه زندگی زرتشت را ترسیم می‌کنند، به‌قصد ارائه آموزه‌های مذهبی به مردم تالیف شده‌اند. فیلسوف‌های یونانی و به‌تبع آن‌ها فلسفه غرب، تحت‌تاثیر مفاهیم زرتشت قرار دارند. وی جهان هستی را آوردگاه ابدی خیر و شر می‌داند و انسان را موجودی معرفی می‌کند که در انتخاب جبهه خویش، مختار است. زرتشت بدین‌وسیله اولین موازین اخلاق را بنیان می‌دهد.

اساس اندیشه‌های زرتشت، دوگانگی خیر و شر و نبرد جاویدان میان آن‌ها است

اساس اندیشه‌های زرتشت، دوگانگی خیر و شر و نبرد جاویدان میان آن‌ها است. اهورامزدا روشنایی مطلق و آفریدگار جهان است و اهریمن شر لایتناهی و نابودکننده آن. در اندیشه‌های زرتشت، این دو بانی خیر و شر، که همزاد هم محسوب می‌شوند، از دو وجهه محدود و نامحدود برخوردارند. محدودیت این دو همزاد بدان علت است که هیچ شری در اهورامزدا وجود ندارد و در اهرمن نیز هیچ خیری یافت نمی‌شود. همچنین این دو نیروی ازلی، بدان جهت نامحدودند که یکی نور بی‌پایان است و دیگری تاریکی بی‌انتها. زرتشت هستی را صحنه نبرد این دو و یارانشان می‌داند؛ اما این وعده را نیز می‌دهد که پیروزی پایانی با اهورامزدا است و پس از آن، شر برای همیشه نابود خواهد شد و جهان به‌شکل بی‌نقص خود بازخواهد گشت. زرتشت بشارت می‌دهد که انسان برای انتخاب جایگاه خود در این نبرد، آزاد است؛ این آزادی در تمام طول تکامل تاریخی مزدیسنا در مرکزیت آن قرار داشته است.

البته زرتشت خوب می‌داند که این راه آزاد، فراز و نشیب‌های فراوان دارد؛ چراکه تمایز خیر و شر، هرگز ساده نخواهد بود. این چیزی است که زرتشت عمیقاً به آن باور دارد و در نتیجه، در گاتاها به دفعات اهورامزدا را خطاب قرار داده است  و از او درباره چگونگی انتخاب راه درست سؤال می‌کند. زرتشت باور دارد که تضاد دو نیروی همزاد خیر و شر، در گرایش پیروان آنان به پندار، گفتار و کردار نیک و بد است و راه رسیدن به صف نیروهای خیر را گذر مردمان از مسیر پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک می‌داند.

زرتشت
عکس از ایسنا

نشانی از تقدس آتش را می‌توان در جای‌جای تعالیم مزدیسنا احساس کرد و از همین رو، این نماد در عبادتگاه‌‌های زرتشتیان که به آتشکده نیز مشهور است، جایگاه ویژه‌ای دارد. این موضوع تا حدی در نظر عوام غریب به حساب آمده است که پیروان مزدیسنا را آتش‌پرست پنداشته‌اند.

هرچه از تاریخ می‌گذرد، وجه اساطیری منابع در خصوص زرتشت بیشتر می‌شود؛ تا آنجا که در برخی از منابع متاخر زرتشت فرا انسان و در زمره ایزدان پنداشته شده است. متون پهلوی به‌جای مانده از دوران کهن، از وجود «فر» یا فروغ ایزدی زرتشت در سرآغاز خلقت خبر می‌دهد؛ از خلق «فروهر» یا جوهر حیات او در ۳۰۰۰ سال پیش از تولدش پرده برمی‌دارد و معتقد است این تنها تن‌گوهر یا تجسم مادی وی است که در زمان تولدش به‌وجود آمده است. گفته می‌شود که زرتشت پس از دیدار با اهورا مزدا در ۳۰ سالگی، به مبارزه علیه دیوان مبعوث می‌شود و صورت جسمانی آنان در زمین پایان می‌دهد.

[woodmart_title style=”simple” tag=”h1″ woodmart_css_id=”6055dc0441580″ title=”سردیس اشو زرتشت” title_width=”100″][woodmart_gallery images=”6588,6585,6584,6587,6582,6583″ view=”grid” spacing=”0″ horizontal_align=”center” vertical_align=”middle” img_size=”full” columns=”6″ caption=”0″ lazy_loading=”no”]

محل تولد زرتشت

دین‌پژوهان، محققان و زبان‌شناسان با استناد متون تاریخی، نظراتی متفاوت و ضد و نقیض را در خصوص زمان تولد زرتشت ابراز می‌دارند. در هر صورت، به‌نظر می‌رسد که زرتشت در بازه‌ای زمانی بین هزاره دوم پیش از میلاد تا قرن ششم پیش از میلاد چشم به جهان گشوده است. باید یادآور شد که تالیف بخشی از «وداها»، کتاب مقدس هندوها که خویشاوندی نزدیکی با اوستا دارد، در هزاره دوم پیش از میلاد انجام شده است و این موضوع، خود معادلات را در خصوص تاریخ زندگی زرتشت پیچیده‌تر می‌کند.

زرتشت
عکس از  Getty

در هر صورت پژوهش‌های زبان‌شناسی و بررسی تفاوت‌ها بین گونه قدیمی‌تر زبان اوستایی که در گات‌ها به‌کار رفته و فارسی باستان که زبان رسمی هخامنشیان قلمداد می‌شود، نشان می‌دهد که تاریخ حدودی زندگی زرتشت، دو تا سه قرن پیش از تاج‌گذاری کوروش بزرگ بوده است. نبود نامی از شاهان هخامنشی در اوستا نیز بر این احتمال دامن می‌زند.

محل تولد زرتشت، احتمالا مناطق شرقی ایران است

بر اساس اوستا، زادگاه زرتشت نیز همچون سایر ایرانیان باستان، «ایران‌ویج» یا سرزمین اقوام آریایی معرفی شده است؛ اما از مکان دقیق تولد او اطلاعات چندانی در دسترس نیست. اطلاعات به‌دست آمده از اوستا و یشت‌ها، محل تولد زرتشت را مناطق شرقی ایران می‌داند‌. این موضوع با بررسی زبان‌شناسان از متون اوستا و بازنگری گونه زبانی نیز تایید شده است؛ تا جایی که زادگاه زرتشت را «سغد» یا «خوارزم» معرفی می‌کرده‌اند؛ گرچه منابع متاخر مزدیسنا، زادگاه زرتشت را شمال غرب ایران و منطقه آذربایجان دانسته‌اند. «بلخ» نیز از جمله شهرهایی است که در برخی منابع یونانی و متون پهلوی، محل تولد زرتشت نامیده شده است.

در خصوص محل تولد زرتشت در گات‌ها نیز به قبیله سیپتامیان اشاره شده که از نام اجداد وی برگرفته شده است؛ جایی که پدر او «پوروشسب» و مادرش «دوغدو» نیز تمام عمر خویش را در آنجا گذرانده‌اند.

[woodmart_title style=”simple” tag=”h1″ woodmart_css_id=”6055de8ee0ec3″ title=”تندیس اشو زرتشت” title_width=”100″][woodmart_gallery images=”7323,18423,18424,18425″ view=”grid” spacing=”0″ horizontal_align=”center” vertical_align=”middle” img_size=”full” columns=”4″ caption=”0″ lazy_loading=”no”]

کتاب زرتشت

برخلاف باور عموم، اوستا کتاب زرتشت نیست. این کتاب طی دوره‌های مختلف، توسط افراد گوناگون نگاشته شده است و تنها بخشی از سرودهای این کتاب را منتسب به شخص زرتشت می‌دانند. برخی پژوهشگران معتقدند که اوستا، برای مدت‌ها مکتوب نبوده و به‌صورت شفاهی از نسلی به نسل دیگر انتقال پیدا کرده است. در نظر عده‌ای نیز متون اوستا، باقی‌مانده از یک ادبیات غنی و شگفت‌انگیز محسوب می‌شود که بخش عمده آن در زمان حمله اسکندر از میان رفته است.

زرتشت
عکس از  Perspolis.nu

به‌نظر می‌رسد که اوستا در ظاهر مکتوب خود توسط «تنسر»، موبد بزرگ زرتشتیان در دوران حکومت ساسانیان پدید آمده است. با دستور اردشیر اول، وی موفق شد که متون مذهبی زرتشتیان را در ۲۱ نسک (فصل) جمع‌آوری کند.

اوستای امروزی، احتمالا توسط «تنسر» در دوران ساسانی گردآوری شده است

اکنون، اوستا که قدیمی‌ترین نسخه موجود از آن در دانشگاه کپنهاگ حفظ می‌شود، کتاب مقدس پیروان دین مزدیسنا و دانشنامه‌ای از ایران باستان است و در پنج بخش یا کتابچه مجزا، در دسترس عموم قرار دارد.

یسنه

یسنه یکی از نسک‌های اوستا است که در مراسمی به همین نام، توسط زرتشتیان خوانده می‌شود. این فصل از اوستا، در بر گیرنده گات‌ها نیز است. گات‌ها یا گاهان، سروده‌های منتسب به شخص زرتشت هستند که به زبان اوستایی گاهانی نگاشته شده‌اند. گات‌ها شامل ۱۷ سروده مجزا است که متنی بسیار پیچیده دارد و مفاهیم بنیادین آیین مزدیسنا را شامل می‌شود. این سروده‌ها، کهن‌ترین بخش اوستا به شمار می‌روند .

زرتشت
بخشی از گات‌ها به خط اوستایی گاهانی. عکس از Sara Distribution

یشت

یشت‌ها مجموعه‌ای از ۲۱ سرود مذهبی در توصیف و ستایش عناصر مهم جهان از دیدگاه زرتشتیان و همچنین ادای دینی به خدایان کهن ایرانیان، همچون مهر و ناهید است. قدمت تمامی این سروده‌ها یکسان نیست و به دوره‌های مختلفی تعلق دارند.

وندیداد

وندیداد، کتابچه‌ای در ۲۲ فرگرد یا فصل است که احکام فقهی و دینی مزدیسنا را شامل می‌شود. وندیداد از واژه «وی‌ دئو داد» در زبان اوستایی ریشه گرفته است و به‌ قوانینی علیه پلیدی‌ها و دستورالعمل‌های آیینی و آداب بهداشتی زرتشتیان می‌پردازد.

ویسپرد

ویسپرد یکی دیگر از بخش‌های اوستا محسوب می‌شود که آموزه‌ها و تعلیماتی را در خصوص جشن‌های مذهبی زرتشتیان، اعمال روزانه آن‌ها، نمازها و گهنبارها، در خود جای داده است. این الحاق از اوستا، هرآنچه را که با ستایش‌ها و نیایش‌های پیروان مزدیسنا پیوند دارد، در ۲۳ بخش یا کرده به آنان انتقال می‌دهد.

خرده اوستا

«آذرباد مهراسپندان»، موبد موبدان زرتشتی در زمان شاپور دوم بود که به جمع‌آوری دعاها و سرودهای کوتاه مذهبی مزدیسنا پرداخت و آنان را در یک مجموعه مجزا تدوین کرد. خرده اوستا در واقع گزیده‌ای از بخش‌های یسنه و یشت به شمار می‌رود.

[woodmart_image_hotspot img=”19788″ icon=”alt” img_size=”full”][woodmart_hotspot product_id=”14667″ hotspot=”51.426||23.704″][/woodmart_hotspot][woodmart_hotspot product_id=”14337″ hotspot=”17.380||50.070″][/woodmart_hotspot][woodmart_hotspot product_id=”14251″ hotspot=”83.244||46.774″][/woodmart_hotspot][/woodmart_image_hotspot]

معجزات زرتشت

اساس و بنیان تعالیم زرتشت، خرد و دانایی آدمیان است و چنین شخصی برای اثبات حقانیت و انجام رسالت خویش، نیاز به رویدادی شگفت‌آور ندارد.

زرتشت
عکس از  Welcome to Iran

در طول تاریخ معجزات فراوانی به زرتشت نسبت داده شده است و آنگونه به‌نظر می‌رسد که روزبه‌روز نیز به تعداد این معجزات افزوده می‌شود؛ اما این مطالب اغلب مفاهیمی برساخته یا به‌دور از واقعیت است که به‌منظور عقب نیفتادن از سایر ادیان به‌وجود آمده‌اند یا آن‌چنان با اساطیر و افسانه‌ها درآمیخته‌اند که ارزش تاریخی آن‌ها سلب می‌شود.

اسناد تاریخی در خصوص معجزات زرتشت حاصل درآمیختگی با افسانه‌ها است

ماجراهایی چون سرو چند هزارساله، آتش نامیرا و بدون هیزم، روئین‌تنی اسفندیار، شفای اسب بیمار گشتاسب و داستان‌هایی از این دست، با نام زرتشت گره خورده که تایید یا رد آن‌ها از عهده همگان خارج است.

با این‌ حال، زرتشت را نخستین کودکی می‌دانند که هنگام تولد می‌خندید. «زادسپرم»، یکی از پیشوایان زرتشتی علت این خنده را وارد شدن «بهمن» به ذهن او می‌داند. بهمن یا «وهمن» در کنار ۶ «امشاسپندان» دیگر، از صفات پاک اهورامزدا است. همچنین بر اساس آموزه‌های زرتشت، خنده و شادی به اهورامزدا تعلق دارد و گریه و عزا، خوی و نصیبه دیوان است. از همین رو، نقل معجزه خنده او در لحظه تولد نیز بر این اصل تاکید دارد.

پیروان مزدیسنا، اثبات یکتایی اهورامزدا و گات‌ها را بزرگ‌ترین و شاید تنها معجزات زرتشت قلمداد می‌کنند.

قبر زرتشت

آنگاه که زرتشت وظیفه رسالت خود را به پایان می‌رساند، به بلخ سفر می‌کند تا پایان عمر خویش را به تعلیم آموزه‌های مذهبی و ارشاد پیروان بپردازد. در این هنگام «گشتاسب کیانی» فرمانروای بلخ است و دشمنی دیرینه‌ای با تورانیان دارد. این کینه‌توزی سرانجام به جنگی عظیم می‌انجامد و زرتشت نیز در این جنگ به‌قتل می‌رسد و در سن ۷۷ سالگی، از تن‌گوهر خویش رخت بر می‌بندد. همان طور که مورد‌انتظار است، سندی دال بر تایید ماجرای مذکور وجود ندارد و آرامگاه یا نشانی از زرتشت نیز در این شهر یافت نشده است.

زرتشت
تندیس زرتشت بر فراز ساختمان دادگاه عالی نیویورک. عکس از ویکی‌پدیا

پیروان آیین مزدیسنا، روز مرگ زرتشت را پنجم دی‌ماه می‌دانند. این روز که در این آیین آنان «خورایزد» نامیده می‌شود، هنگامه دعا و نیایش زرتشتیان در پرستشگاه‌ و آدریان است.

[woodmart_title style=”simple” tag=”h1″ woodmart_css_id=”6055e48f0497b” title=”تندیس اشو زرتشت ، کعبه زرتشت ، آتشدان” title_width=”100″][woodmart_gallery images=”14925,14666,14250″ view=”grid” spacing=”0″ horizontal_align=”center” vertical_align=”middle” img_size=”full” columns=”3″ caption=”0″ lazy_loading=”no”]

زرتشت در نظر اندیشمندان

زرتشت در جوامع غرب، میان فلاسفه، هنرمندان، شاعران و نویسندگان از جایگاه رفیع و ویژه‌ای برخوردار است. برخی او را نه در قامت یک رهبر دینی، بلکه به‌عنوان نخستین فیلسوف جهان می‌شناسند. تا جایی که «هگل»، به‌واسطه مفاهیمی متعالی که زرتشت میان پیروان خویش نشر کرد و آن باور فراگیر در که دوران حکومت هخامنشیان تثبیت شد، در بیانی استعاری، ایرانیان را «نخستین مردمان تاریخ» می‌داند.

زرتشت
زرتشت

با این وجود، اوج شهرت زرتشت در غرب پس از انتشار اثر جاویدان «فردریش نیچه»، بنام «چنین گفت زرتشت» رقم خورد. نیچه با ارادت و احترام فراوان، زرتشت را قهرمان کتاب خود می‌سازد تا از موضعی معکوس نسبت به تعالیم زرتشت، داستان خویش را پیش ببرد. نیچه خوب می‌داند که مفاهیمی چون «مرگ خدا» یا «ابر انسان»، هیچ ارتباطی با تعالیم زرتشت ندارد؛ اما مرگ خدا را از زبان زرتشت اعلام می‌کند. او در کتاب «و اینک انسان…» نظر خویش را درباره زرتشت این‌گونه اعلام می‌دارد:

زرتشت اولین شخصی بود که از اخلاقیات برداشتی متافیزیکی داشت؛ در اندیشه‌های او، نبرد بین خیر و شر نیروی اصلی در پس نظم چیزها بود. آن ایرانی، مسئول این «تاثیرگذارترین اشتباهات»، یعنی «اخلاق»، بود. او از همه اندیشمندان صادق‌تر بود؛ پس اولین کسی است که باید به اشتباهش پی ببرد.

برخی سخنان معروف زرتشت

زرتشت
عکس از zorostrian connection

تنها سخنان به‌جای مانده از زرتشت، در سروده‌های منتسب به وی تحت‌عنوان گات‌ها خلاصه می‌شود. این سروده‌ها مضامینی در خصوص توحید اهورامزدا، آزادی اندیشه، نظم و نیکی هستی و نکوهش دیوان دارد.

از تو می‌پرسم از اهورا، چه به راستی می‌خواهم، آیا سرانجامِ زندگیِ پارسایی، خوشبختی در دو جهان است و کسی که برای رستگاری روان دیگران می‌کوشد، بهره نیک خواهد برد؟ این را [ای] مزدا می‌دانم که هر که به مردم مِهر ورزد و برای رستگاری دیگران بکوشد، چنین کسی دوست تو و درمان‌بخش زندگی مردم خواهد بود.

بخشی از گاهان

ای جویندگان دانش راستین، اکنون آموزش‌ها و پیامی را که تابه‌حال شنیده نشده‌است، برای شما آشکار خواهم ساخت. این پیام برای کسانی که از روی تعالیم نادرست، جهان نیکی را تباه سازند ناگوار است، ولی برای دلدادگان «مزدا» خوش‌آیند و شادی‌بخش به شمار می‌رود.

یسنا ۳۱ – بند نخست

سخن پایانی

صحبت از زرتشت به‌واسطه فقدان منابع دست‌اول تاریخی و در عوض، کثرت افسانه‌سرایی‌ها، اسطوره‌سازی‌ها، نگرش‌های خصمانه و تناقض‌های بسیار، امری دشوار است؛ با این حال جایگاه وی در میان دانشمندان علوم دینی و فلاسفه به‌قدری رفیع است که ما نیز اشاره‌ای هرچند موجز، به او و اندیشه‌هایش داشته باشیم.

محصولات مرتبط با اشو زرتشت

نوشته شده در

۲۹ خرداد سالروز درگذشت دکتر علی شریعتی

بیوگرافی دکتر علی شریعتی

علی شریعتی مَزینانی، مشهور به دکتر علی شریعتی (۲ آذر ۱۳۱۲ – ۲۹ خرداد ۱۳۵۶) نویسنده، جامعه‌شناس و پژوهشگر دینی اهل ایران، از مبارزان و فعالان مذهبی و سیاسی و از نظریه‌پردازان انقلاب اسلامی ایران بود. شریعتی نگرشی نوین به تاریخ و جامعه‌شناسی اسلام عرضه کرد. او بازگشت به تشیع حقیقی و انقلابی را نیرویی برای تحقق عدالت اجتماعی قلمداد می‌کرد. شریعتی، علاوه بر شهرت زیادش برای سهم داشتن در انقلاب ایران، به‌دلیل کارنامهٔ فعالیت‌هایش برای احیای مذهب و سنت در جامعه و بیدارگری دربارهٔ سلطنت وقت نیز شهرت داشته‌است. از زمان انقلاب تاکنون یادبودهای زیادی به یاد او برگزار و اجرا کرده‌اند؛ و از آن زمان نقدها و تجلیل‌های زیادی پیرامون آثار، آراء و تأثیراتی که او بر چند دههٔ معاصر ایران گذاشته وجود دارد.

او در ۴۳ سالگی در انگلستان درگذشت و هم‌اکنون پیکر وی بر خلاف وصیتش در مکانی نزدیک حرم حضرت زینب کبری در دمشق سوریه به امانت سپرده شده‌است.

زندگی نامه

تولد
علی شریعتی در دوم آذر سال ۱۳۱۲ در روستای کاهک در کویر مزینان در نزدیکی سبزوار زاده شد.
دبستان
شریعتی تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان ابن یمین در مشهد در سال ۱۳۱۹ آغاز کرد، اما به دلیل بحرانی شدن اوضاع کشور در سال ۱۳۲۰، محمدتقی شریعتی مجبور شد خانواده‌اش را به ده بفرستد و بنابراین وقفه کوتاهی در تحصیلات شریعتی ایجاد شد. پس از آن، شریعتی به همان دبستان برگشت و تحصیل را ادامه داد.
دبیرستان

شریعتی در سال ۱۳۲۵ وارد دبیرستان فردوسی مشهد شد. او پس از اتمام سیکل اول دبیرستان در سن شانزده سالگی، با هدف ادامه تحصیل وارد دانشسرای مقدماتی شد. وی در سال ۱۳۳۴ به دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه مشهد وارد گشت و رشته ادبیات فارسی را برگزید. وجود تفکر خلاق باعث شد که شریعتی در طول دوران تحصیل در دانشکده ادبیات به انتشار آثاری چون: ترجمه ابوذر غفاری ، ترجمه نیایش اثر الکسیس کارل و یک رشته مقاله‌های تحقیقی در این زمینه همت گمارد. البته شریعتی ترجیح می‌داد به هر طریق تحصیلات عالیه را بدون وقفه ادامه دهد، اما پدرش تأکید داشت که وارد دانشسرا شود که شاید علت اصلی آن وضع اقتصادی خانواده بود.. در تاریخ ۲۴ تیر ۱۳۳۷ با پوران شریعت‌رضوی همکلاسیش ازدواج کرد.

بیوگرافی دکتر علی شریعتی
بیوگرافی دکتر علی شریعتی

دانشگاه سوربن فرانسه

شریعتی تحصیلات دانشگاهی خود را در مشهد گذراند و پس از دریافت لیسانس در رشته ادبیات فارسی به علت شاگرد اول شدنش برای ادامه تحصیل به فرانسه فرستاده شد تا تحصیلات عالی خود را در مقطع دکتری در دانشگاه سوربن فرانسه و در رشته ادبیات ادامه دهد. وی در آنجا به تحصیل علومی چون جامعه‌شناسی، مبانی علم تاریخ، تاریخ و فرهنگ اسلامی پرداخت و با اساتید بزرگی چون لویی ماسینیون، جورج گورویچ و سارتر و… آشنا شد.

علی شریعتی در بین سال های ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۴ در فرانسه زندگی می‌کرد. او در سال ۱۹۶۳ تز دکترایش را در ۱۵۵ صفحه به زبان فرانسه و با عنوان «فضائل بلخ» ارائه کرد. تز او در واقع ترجمه‌ای بود از بخش سوم یک کتاب قرن سیزدهم میلادی از صفی‌الدین بلخی. تز دکترای شریعتی زیر نظر ژیلبر لازار نوشته شده بود. او توانست با کمترین نمره ممکن که فقط برای قبولی کافی است مدرک خودش را بگیرد.

 

[woodmart_title style=”simple” tag=”h1″ woodmart_css_id=”5eeb01d3ea293″ title=”سردیس دکتر علی شریعتی” woodmart_empty_space=”” title_width=”100″][woodmart_gallery images=”6217,6215,6216,6214,6212,6213″ view=”grid” spacing=”0″ horizontal_align=”center” vertical_align=”middle” img_size=”full” columns=”6″ woodmart_empty_space=”” caption=”0″ lazy_loading=”no”]

قعالیت های دکتر علی شریعتی

عضو سازمان آزادی‌بخش و مترجم

در سال ۱۳۳۷ شمسی به سازمان آزادی‌بخش الجزایر میپیوندد و سخت به فعالیت میپردازد. در سال ۱۳۳۸ شمسی مقاله‌ای تحت عنوان “به کجا تکیه کنیم” را در یکی از نشریات فرانسه منتشر می‌کند. در سال ۱۳۳۹ شمسی مقاله “شعر چیست؟” ساتر را ترجمه و در پاریس منتشر می نماید و در همان اول به علت فعالیت در سازمان آزادی‌بخش الجزایر گرفتار می‌شود و در زندان پاریس با “گیوز” مصاحبه‌ای می‌کند که در سال ۱۳۴۳ در توگو چاپ می‌شود. در سال ۱۳۳۹ نیز مقاله‌ای تحت عنوان “مرگ فرانتس فانون” را در پاریس منتشر می‌کند، همچنین در طول مبارزات مردم الجزایر برای آزادی دستگیر می‌شود و مورد ضرب و شتم پلیس فرانسه قرار می‌گیرد و روانه بیمارستان می‌شود و سپس به زندان فرستاده می شود.

بیوگرافی دکتر علی شریعتی
بیوگرافی دکتر علی شریعتی

 

سردبیر روزنامه ایران آزاد

پس از قبول شدن در بورس تحصیلی، علی شریعتی برای مدتی دست از فعالیت‌های سیاسی دست کشید و برای ادامه تحصیلات عالیه به فرانسه رفت. وی اندکی پس از رسیدن به پاریس به گروه فعالان ایرانی نظیر ابراهیم یزدی، ابوالحسن بنی‌صدر، صادق قطب‌زاده و مصطفی چمران پیوست و در سال۱۳۴۱ سازمان نهضت آزادی ایران (بخش خارج از کشور) بنیان گذاشته شد. در جریان کنگره جبهه ملی ایران در اروپا در ویس‌بادن (جمهوری آلمان فدرال) در اوت ۱۹۶۲ با نظر حسین راضی، شریعتی با توجه به قدرت فکری و قلمی‌اش، به عنوان سردبیر روزنامه فارسی‌زبان ایران آزاد (ارگان جبهه ملی ایران خارج از کشور در اروپا) انتخاب شد. اولین شماره این نشریه پس از سردبیری شریعتی در ۱۵ نوامبر ۱۹۶۲ منتشر گردید. این نشریه دیدگاه‌های روشنفکران ایرانی خارج و نیز واقعیت‌های مبارزات مردم ایران را منعکس می‌کرد و ارگان رسمی جبهه ملی ایران در اورپا محسوب می‌گردید. قبل از آن پرویز ورجاوند سردبیری این نشریه را بر عهده داشت.

بیوگرافی دکتر علی شریعتی
بیوگرافی دکتر علی شریعتی

 

استاد دانشگاه مشهد

در سال ۱۳۴۴ مدتی پس از بیکاری ، اداره فرهنگ مشهد، استاد جامعه‌شناسی و فارغ‌التحصیل دانشگاه سوربن را به عنوان دبیر انشاء کلاس چهارم دبستان در یکی از روستاهای مشهد استخدام می‌کند، و سپس در دبیرستان به تدریس می‌پردازد و بالاخره به عنوان استادیار تاریخ وارد دانشگاه مشهد می‌شود.

سیاست

زندان و شکنجه

بیوگرافی دکتر علی شریعتی
بیوگرافی دکتر علی شریعتی

 

در سال ۱۳۴۳، پس از دانشگاه از فرانسه  به ایران بازگشت و در مرز دستگیر شد. حکم دستگیری وی از سوی ساواک بود و متعلق به دو سال پیش یعنی در هنگام خروج از ایران که به همان دلیل معلق مانده بود و در عین حال لازم‌الاجرا بود. بعد از بازداشت به زندان قزل‌قلعه در تهران منتقل شد. اوایل شهریور همان سال بعد از آزادی به مشهد برگشت.

در سال ۱۳۴۸ به حسینیه ارشاد دعوت می‌شود و به زودی مسوولیت امور فرهنگی حسینیه را به عهده گرفته و به تدریس جامعه‌شناسی مذهبی، تاریخ شیعه و معارف اسلامی می‌پردازد. اما سرانجام در سال ۱۳۵۲، رژیم، حسینیه ارشاد را تعطیل کرد، و شریعتی را به مدت ۱۸ ماه روانه زندان کمیته شهربانی می‌کند. وی پس از آزادی از زندان روز های بسیار سختی را پشت سر گذاشت و بار ها توسط ماموران ساواک تهدید شد و تحت شکنجه روحی و جسمی قرار گرفت.

زندگی مخفیانه و مرگ

شریعتی از آبان ماه ۱۳۵۱ تا تیر ماه ۱۳۵۲ به زندگی مخفی خود روی آورد. ساواک به دنبال او بود و از تعطیلی حسینیه ارشاد به بعد، متن سخنرانی‌های شریعتی با اسم مستعار به چاپ می‌رسید. در تیر ماه ۱۳۵۲، ساواک پدر علی شریعتی و بعد برادر خانم وی را به گروگان گرفت و به زندان اوین برد تا شریعتی به ناچار خود را معرفی کند. بعد از آن روز به مدت ۱۸ ماه به انفرادی رفت و پس از آن آزاد شد زیرا شاه به دلیل فشارهای بین‌المللی و درخواست وزیر فرهنگ الجزایر دریافت که نگه داشتن شریعتی در زندان بیش از آزادی او می تواند به شهرت و محبوبیت او بیفزاید.

بیوگرافی دکتر علی شریعتی
بیوگرافی دکتر علی شریعتی

اسارت درازمدت در سلول، او را سخت به نور آفتاب حساس کرده بود و از نظر روحی هم بسیار افسرده شده بود. رژیم همه راه‌های مبارزه اجتماعی را بر او بسته بود، حسینیه ارشاد تعطیل و او از تدریس در دانشگاه محروم شده بود. مبارزه مخفی هم عملا امکان نداشت. ساواک او را شدیدا تحت نظر داشت و روز به روز حلقه این محدودیت‌ها تنگ‌تر می‌شد. شریعتی خود می‌گوید: «ظاهرا آزاد هستم و از قید اسارت، به اصطلاح رهایی یافته‌ام ولی آنچه مسلم است نوع زندانم تغییر کرده و از زندان دولتی به زندان خانه منتقل شده‌ام».

دکتر شریعتی پس از دو سال، خسته از وضعیتش تصمیم به «هجرت» می‌گیرد. ممنوع‌الخروج بودن مانع بزرگی برای مهاجرت او به خارج از کشور بود. اما وی با گرفتن گذرنامه با اسم فامیلی “مزینانی” توانست از کشور خارج شده و تهران را به مقصد بروکسل ترک کند. شریعتی پس از چند روز اقامت در بروکسل آنجا را به مقصد ساوت‌همپتون انگلیس ترک می‌کند.

بیوگرافی دکتر علی شریعتی
بیوگرافی دکتر علی شریعتی

وی در ۲۹ خرداد ۱۳۵۶ در حالی که سه هفته از سفرش به انگلستان می‌گذشت، در ساوت‌همپتون به شکل مشکوکی درگذشت. دلیل رسمی مرگ وی انسداد شرائین و نرسیدن خون به قلب اعلام شد؛ هرچند مرگ وی به دلیل نداشتن سابقه بیماری قلبی، عدم کالبدشکافی و اعلام نتیجه سریع و خبرداشتن سفارت ایران در لندن از مرگ وی قبل از اعلام رسمی خبر مشکوک بود. شریعتی وصیت کرده بود که وی را در حسینیه ارشاد دفن کنند، ولی هم‌اکنون در قبرستانی کنار آرامگاه حضرت زینب کبری، در شهر دمشق نگهداری می‌شود و خانواده‌اش هزینه نگهداری جسد وی را متقبل شدند.

مرگ دکتر علی شریعتی
مرگ دکتر علی شریعتی

فهرست آثار علی شریعتی

شریعتی آثار عمده‌ای در زمینه اسلام‌شناسی و شیعه‌شناسی دارد. اکثر کتاب‌های شریعتی جمع‌آوری سخنرانی‌های تحریریافته او در حسینیه ارشاد، دانشگاه‌ها، و یا مجموعه‌ای از مقالات و نوشته‌های پراکنده او هستند که توسط مرکز نشر آثار دکتر شریعتی به صورت مجموعه آثار در سی و شش جلد پس از مرگ وی به چاپ رسیده است.

 

مرگ دکتر علی شریعتی
مرگ دکتر علی شریعتی

علی شریعتی در آذر ۱۳۵۵، شش ماه قبل از مرگش وصیت‌نامه‌ای نوشته و به دست محمدرضا حکیمی سپرده است. خانواده شریعتی پس از اطلاع از این نامه، از محمدرضا حکیمی خواستند که او نوشته‌ها و گفته‌های شریعتی را بنا به وصیتش بازبینی کند اما حکیمی چنین نکرد و اصل نامه را نیز به خانواده شریعتی بازگرداند.

 

آثار و کتاب های دکتر علی شریعتی
آثار و کتاب های دکتر علی شریعتی

کتاب‌ها

درس‌های اسلام‌شناسی شریعتی از مهم‌ترین و جنجال برانگیزترین کتاب‌های شریعتی بود. در این فهرست کتاب‌ها بر اساس ترتیب مجموعه آثار قرار دارند:

•    با مخاطب‌های آشنا

•    خودسازی انقلابی

•    ابوذر

•    بازگشت

•    ما و اقبال

•    تحلیلی از مناسک حج

•    شیعه

•    نیایش

•    تشیع علوی و تشیع صفوی

•    جهت‌گیری طبقاتی در اسلام

•    تاریخ تمدن (۲جلد)

•    هبوط در کویر

•    تاریخ و شناخت ادیان (دو جلد)

•    اسلام‌شناسی (درس‌های حسینهٔ ارشاد) (سه جلد)

•    حسین وارث آدم

•    چه باید کرد؟

•    زن

•    مذهب علیه مذهب

•    جهان‌بینی و ایدئولوژی

•    انسان

•    انسان بی‌خود

•    علی حقیقتی بر گونه اساطیر

•    بازشناسی هویت ایرانی اسلامی

•    روش شناخت اسلام

•    میعاد با ابراهیم

•    اسلام‌شناسی (سخنرانی‌های دانشگاه مشهد)

•    ویژگی‌های قرون جدید

•    هنر

•    گفتگوهای تنهایی (دو جلد)

•    نامه‌ها

•    آثار گونه‌گون (دو جلد)

•    آثار جوانی (دو جلد)

 

کتاب های بسیاری درباره دکتر شریعتی نوشته و منتشر شده‌اند. از جمله می توان به مردی از خاکستان، طاها حجازی، شریعتی در جهان، حمید احمدی، میعاد با علی، حسن یوسفی اشکوری، پیغام زخم، پرویز خرسند، شریعتی، متفکر فردا، هاشم آغاجری، بار دیگر شریعتی، سیدقاسم یاحسینی، تبارشناسی عقلانیت مدرن، محمدامین قانعی‌راد و ده ها کتاب دیگر اشاره کرد.

«.. . اسلام این جور نیست، من فقط یک عقیده علمی و مسوولیت انسانی است که رابطه ام را با دین حفظ کرده والا، از دین نه ارتزاق می کنم، نه حیثیت می گیرم و نه موقعیت اجتماعی، بلکه به خاطر عقاید مذهبی ام به همه اینها صدمه می خورد ولی من به عنوان یک حقیقت (نه مصلحت شغلی و اجتماعی و اقتصادی) معتقد شده ام، و مثل تو هم روشنفکرم، به آن هدفها و شعارهای تو هم معتقدم، من هم دنبال این هستم که تبعیض و ظلم را ریشه کن بکنیم، آزادی انسان را تامین بکنیم، دنبال مذهبی هستم که فقر را و تضاد طبقاتی را براندازد، به دنبال مذهبی هستم که به انسان ها در همین دنیا نجات و آزادی دهد، و دنبال مسوولیتی هستم که در همین جهان زندگی و فرهنگ و کمال برای همه فراهم آورد، و دنبال مذهبی هستم که ترازوی عدالت را در جامعه امروز، پیش از مرگ بر پا دارد، و برای همین هم هست که مسلمانم، و برای همین هم هست که شیعه ام. (برگرفته از کتاب «پدر، مادر، ما متهمیم!»)

اندیشه‌ها

شریعتی یکی از متفکران مسلمان بود و در عین حال، رویکردی نقادانه نسبت به برخی از باورهای مذهبی داشت. او به‌طور خاص، تشیع صفوی را مظهر سنت مسخ شده می‌داند و آن را توام با اسارت‌پذیری، خرافه، تقلید و جبرگرایی معرفی می‌کرد.

وی همچنین از نگاه سطحی به مدرنیته نیز انتقاد می‌کرد و معتقد بود که راه پیشرفت و ترقی ملت‌های شرقی، متفاوت از راهی است که غرب پیموده‌است. البته استفاده آگاهانه از تجربیات مدرنیته در غرب، مورد پذیرش شریعتی قرار داشت. شریعتی، محمدرضا حکیمی را به عنوان وصی خود جهت هرگونه دخل و تصرف در آثارش انتخاب کرده‌است.

بیوگرافی دکتر علی شریعتی
بیوگرافی دکتر علی شریعتی

توحید

توحید از دیدگاه شریعتی چنان که خود او مدعی‌ست نه فقط یک تئوری کلامی اعتقادی و صرفا یگانه پنداشتن خداوند که به منزله یک زیربنا و جهان‌بینی اعتقادی‌ست. او توحید را به عنوان اصل اصیل یکتاپرستی عنوان می‌کند و در آثار اسلام‌شناسی‌اش از آن در مقابل شرک یاد می‌کند.

بیوگرافی دکتر علی شریعتی
بیوگرافی دکتر علی شریعتی

 

ناسیونالیسم دکتر علی شریعتی
سوسیالیسم دکتر علی شریعتی

شریعتی می‌گوید: «سوسیالیسم راستین، که جامعه‌ای بی‌طبقه می‌سازد، بدون مذهب ممکن نیست. زیرا انسان‌ها اگر به مرحله‌ای از رشد اخلاقی و کمال معنوی نرسند که بتوانند به خاطر برابری انسان‌ها از حق خود چشم پوشند و به مرحله‌ی ماورا مادی «ایثار» برسند، جامعه‌ای برابر را نمی‌توان ساخت. زیرا حق‌ها هرگز برابر نیست و ماتریالیسم، جبرا به اندویدوئالیسم می‌انجامد و برعکس، مذهب نیز تا جامعه‌ای از بند افزون‌طلبی مادی و استثمار و تضاد طبقاتی رها نشده است، نمی‌تواند تحقق یابد. چه، تنها در چنین جامعه‌ای است که انسان رها شده از بند تنازع مادی، مجال آن را می‌یابد که از بیماری شی شدن در نظام ماشینیسم و سرمایه‌داری و یا از خود بیگانه شدن در برابر بت پول و مصرف و گرگ‌ومیش شدن در رابطه‌ی طبقاتی [نجات] یابد.»

نوشته شده در

دکتر اسماعیل یزدی پدر دندانپزشکی نوین ایران

دکتر اسماعیل یزدی

دکتر اسماعیل یزدی, بنیانگذار انجمن جراحان فک و صورت ایران

پدر تخصص جراحی فک، دهان و صورت ایران

به مناسبت ۲۳ فروردین روز دندانپزشک نگاهی داریم به زندگی دکتر اسماعیل یزدی در سال 1310 در شهر قزوین متولد شد، تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در تهران، دبستان ادب و دبیرستان دارالفنون در سال 1327 به اتمام رسانید، سپس با موفقیت در آزمون ورودی به دانشگاه تهران راه یافت و در سال 1332 با کسب رتبه اولی از دانشکده دندان پزشکی فارغ التحصیل شد و پس از دفاع از پایان نامه خود با درجه ممتاز عنوان دکترای دندان پزشکی را دریافت کرد.

 

سردیس دکتر اسماعیل یزدی
سردیس دکتر اسماعیل یزدی

زندگی‌نامه

دکتر اسماعیل یزدی برادر ابراهیم یزدی وزیر خارجه دولت موقت و دبیر کل نهضت آزادی بود. دکتر یزدی در جوانی پزشک دکتر محمد مصدق بود.

دکتر اسماعیل یزدی، برادر ابراهیم یزدی
دکتر اسماعیل یزدی، برادر ابراهیم یزدی

 

وی که پیش‌کسوت جراحی دهان، فک و صورت بود در گروه واژه‌گزینی پزشکی نیز عضویت داشته و عضو شورای واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود.

اسماعیل یزدی از سال ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۰ رییس دانشکده دندانپزشکی دانشگاه تهران بوده و پس از آن فعالیت در بخش‌های مختلفی را عهده دار بوده است که از میان آنها می‌توان به عضو مادام العمر جامعه بین المللی جراحان دهان و فک و صورت از سال ۱۹۶۵ تاکنون، عضو پیوسته جامعه بین المللی آسیب شناسان فک و دهان از سال ۱۳۸۴ اشاره کرد.

دکتر اسماعیل یزدی در سال ۱۳۱۰ در قزوین متولد شد و تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در تهران و دبیرستان را در دارالفنون به اتمام رساند سپس به دانشگاه تهران راه یافت و در سال ۱۳۳۲ با کسب رتبه اول از دانشکده دندانپزشکی دانشگاه تهران فارغ التحصیل شد و به واسطه احراز رتبه اول، نشان درجه اول فرهنگ بورس تحصیلی ایالات متحده آمریکا را دریافت کرد.

 

دکتر اسماعیل یزدی و دکتر مصدق
دکتر اسماعیل یزدی و دکتر مصدق

 

با استفاده از قانون اعزام رتبه های اول دانشگاه به خارج از کشور و دریافت بورس تحصیلی عازم ایالات متحده آمریکا شد و تحصیلات تخصصی خود را در دو رشته جراحی و آسیب شناسی دهان و فک و صورت در مراکز وابسته به دانشگاه هاروارد Harvard  و دانشکده دندان پزشکی تافتس Tufts در شهر بوستون به پایان رسانید.

وی در سال 1338 به میهن بازگشت و اولین ارزشنامه تخصصی در جراحی دهان و فک و صورت به عنوان یکی از رشته های تخصصی دندان پزشکی را دریافت کرد. وی نخستین مطب محدود به این رشته تخصصی را دایر و همزمان در بیمارستان پارس تهران به عنوان مسئول جراحی  های دهان و فک و صورت شروع به فعالیت کرد و اولین جراحی های ارتوگناتیک را طبق روش روز انجام داد.

دکتر یزدی فعالیت دانشگاهی را از فروردین 1339 با سمت عضو هیئت علمی در بخش آسیب شناسی دانشکده پزشکی دانشگاه تهران آغاز کرد و در سال 1340 با شرکت و موفقیت در مسابقۀ امتحان تخصّصی رئیس درمانگاهی (برابر امتحانات بورد تخصّصی فعلی) با عنوان متخصص و رئیس درمانگاه (استادیاری فعلی) در رشته آسیب شناسی به خدمات خود در دانشکده پزشکی و دندانپزشکی ادامه داد.

 

دکتر اسماعیل یزدی
دکتر اسماعیل یزدی

 

دکتر اسماعیل یزدی پس از کسب امتیازات لازم و ارتقاء به مرتبه دانشیاری در سال 1345 به خاطر اهمیت و همچنین علاقه فراوان به رشته آسیب شناسی فک و دهان به تأسیس و راه اندازی بخش و آزمایشگاه تخصّصی آسیب شناسی فک و دهان در دانشکده دندانپزشکی دانشگاه تهران اقدام و به عنوان بنیان گذار این رشته، برنامه درسی آن را تدوین کرد .

دکتر یزدی در سال 1353 به مرتبه استادی ارتقاء یافت و به واسطه فعالیتهای درخشان دانشگاهی، آموزشی، وی علاوه بر فعالیت آموزشی، سمت های اجرائی، کارشناسی و مشاوره ای بسیاری را به عهده داشته است که از آنها می توان به مدیریت گروه آسیب شناسی فک و دهان دانشگاه علوم پزشکی تهران، معاونت آموزشی و سپس ریاست دانشکده دندانپزشکی دانشگاه تهران نام برد.

[woodmart_title style=”simple” woodmart_css_id=”5e8f638525636″ title=”سردیس دکتر اسماعیل یزدی” title_width=”100″][woodmart_gallery images=”6415,6413,6414,6412,6410,6411″ view=”grid” spacing=”0″ horizontal_align=”center” vertical_align=”middle” img_size=”full” columns=”6″ caption=”0″ lazy_loading=”no”]

مسئولیت ها و سمت ها

برخی از مسئولتها و سمت های ایشان تا کنون عبارتند از:

  • عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشکی از سال ۱۳۷۱ تاکنون
  • رییس دانشکده دندانپزشکی دانشگاه تهران از سال ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۰
  • دریافت لوح استادی ممتاز در سال ۱۳۶۹
  • معاون پژوهشی فرهنگستان علوم پزشکی از سال ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۴
  • عضویت در شورای واژه گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی از سال ۱۳۸۵ تاکنون
  • نماینده وزارت فرهنگ و آموزش عالی در کمیته دندانپزشکی نظام پزشکی در سال های ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۳ و ۱۳۵۵
  • عضو هیات ممیزه مرکزی دانشگاه ها و کمیته تخصصی آن از سال ۱۳۵۹ تاکنون
  • عضو کمیسیون پزشکی شورای پژوهش های کشور ۱۳۶۹ تاکنون
  • عضو هیات امنا دانشگاه علوم پزشکی قزوین ۱۳۷۰ تاکنون
  • عضو شورای اجرایی گروه آسیب شناسی پریودانتولوژی و جراحی دهان و فک و صورت 1351
  • عضو هیئت امنای دانشگاه علوم پزشکی قزوین از سال 1370 تاکنون
  • عضو شورای واژه گزینی (فرهنگستان زبان و ادب فارسی) 1385 تا کنون
  • مشاور سازمان جهانی بهداشت در منطقه شرق خاورمیانه (EMRO) در فاصله سالهای
  • عضو افتخاری کانون پزشکان و دندانپزشکان ایرانی مقیم آلمان، دریافت لوح تقدیر و سپاس وزارت بهداشت در سال
  • ۱۳۶۷، دریافت لوح پزشک نمونه (سازمان نظام پزشکی) در سال ۸۴،
  • صاحب امتیاز مجله آسیب شناسی و جراحی دهان، رابط مجله علمی آکادمی دندانپزشکی آمریکا در ایران

همچنین انتشار بیش از 60 مقاله اصیل كه اكثراً گزارش پژوهش‌هاي انجام يافته ايشان و ترجمه در مجلات علمي معتبر داخل و خارج از كشور كه بعضي از آنها گزارش اولين مورد در زمينه‌هاي مختلف بوده‌اند از آن‌جمله: اولين گزارش در مورد وجود پتانسيل كارسينوماي اسپينوسلولر در سطح دورسال زبان معتادان به ترياك در مجله Oral Medicine آمريكا 1969، اولين گزارش در مورد تومور AOT خارج استخواني در مجله OOO (Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology) آمريكا 1974 ، گزارش اولين مورد چسبندگي مادرزادي فك بالا و پايين (Syngnathia) در ايران مجله AIM فرهنگستان علوم پزشكي در سال 2000 و سخنراني‌هاي گوناگون در محافل علمي داخل و خارج كشور،

استاد دکتر اسماعیل یزدی به واسطه خدمات و فعالیتهای علمی ارزنده موفق به دریافت دو نشان درجه اول و چندین جایزه و تقدیرنامه نیز شده است.

 

دکتر اسماعیل یزدی
دکتر اسماعیل یزدی


استاد دکتر یزدی پس از 42 سال فعالیت مستمر علمی – دانشگاهی بنا به درخواست شخصی در سال 1380 در سن 70 سالگی به افتخار بازنشستگی نائل شد و از آن زمان به همکاری در زمینۀ تحقیقات و انتشارات با فرهنگستان علوم پزشکی پرداخته است. علاوه بر آن در حال حاضر در شوراهای متعدد از جمله هیئت امناء دانشگاه علوم پزشکی قزوین و موارد دیگر حضور فعال دارد.

درگذشت دکتر ابراهیم یزدی

اسماعیل یزدی در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۳۹۸ براثر ابتلا به بیماری کرونا درگذشت.

محصولات مرتبط با دکتر ابراهیم یزدی

نوشته شده در

۲۰ فروردین روز بزرگداشت مرتضی آوینی

۲۰ فروردین روز بزرگداشت مرتضی آوینی

سید مرتضی آوینی (معروف به کامران) (زادهٔ ۲۱ شهریور ۱۳۲۶ در شهر ری – درگذشتهٔ ۲۰ فروردین ۱۳۷۲ در فکه) کارگردان فیلم مستند و روزنامه‌نگار حوزهٔ فرهنگی اهل ایران بود. مجموعه فیلم‌های مستند تلویزیونیِ او دربارهٔ جنگ ایران و عراق با نام روایت فتح شناخته‌شده‌است.

 

زندگی‌نامه

[woodmart_title style=”simple” woodmart_css_id=”5e87077f996c0″ title=”پیش از انقلاب” title_width=”100″]

سید مرتضی آوینی در شهریور ۱۳۲۶ در شهر ری به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطهٔ خود را در شهرهای زنجان، کرمان و تهران به پایان رساند. او از کودکی با هنر انس داشت. شعر می‌سرود، داستان و مقاله می‌نوشت و نقاشی می‌کرد.

 

مرتضی آوینی

 

به گفته بسیاری از آشنایان و نزدیکان آوینی، او در جوانی متحوّل شد و زندگی او در آغاز دهه ۱۳۴۰ با سال‌های انقلاب فرق بسیار داشت. گذشته او، کمتر در رسانه‌های ایران مورد بررسی قرار گرفته و برای بسیاری صحبت از گذشته او محدوده ممنوعه‌است. ابراهیم حاتمی کیا در یادداشتی در شهروند امروز می‌نویسد «آیا کسی مرتضای قبل از انقلاب را می‌شناسد. آنانی که در آن دوران با او حشرونشر داشته‌اند از مرتضای تثبیت شده بعد از شهادتش راضی‌اند؟»؛ و دخترش کوثر معتقد است برای برخی «آوینی خوب، آوینی مرده‌است.»

آوینی در سال ۱۳۴۴ به عنوان دانشجوی معماری وارد دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد. غزاله علیزاده، شهرزاد بهشتی و امیر اردلان از دوستان دوران دانشجویی او بودند.

او با مریم امینی (زاده ۱۳۳۶) ازدواج کرد. به گفته همسرش، آن‌ها پیش از ازدواج آشنایی چند ساله داشتند (از پانزده‌سالگی) و با هم کتاب ردو بدل می‌کردند، و به کنسرت و سخنرانی می‌رفتند.

او که در آغاز خود را «کامران آوینی» معرفی می‌کرد، به اشعار فروغ فرخزاد، احمد شاملو و مهدی اخوان ثالث علاقه داشت. به ظاهر خود می‌رسید، کراوات می‌زد، و به فلسفهٔ غرب علاقه‌مند بود.

مسعود بهنود دربارهٔ او می‌گوید:

مرتضی آوینی را من از زمانی که دانشکده بود می‌شناسم… مرتضی بچهٔ تندرویی بود که در هر دوره یک حالی داشت. یک دوره زده بود به مواد مخدر و این جور چیزها. تمام بازوهایش جای سوزن بود. شب در دانشکده خوابش می‌برد، فردا صبح جسدش را از دانشکده بیرون می‌آوردند. اصولاً بچهٔ تندرویی بود. هرکار می‌کرد تا تهش می‌رفت. بعد یک دوره هیپی شد. موهایش را گذاشته بود بلند شود. مدرن شده بود. قرتی مآب شده بود. جین می‌پوشید. دست‌بند می‌بست و از این جور کارها. اما شانس یا بدشانسی که آورد این بود که سال ۵۶ زد به عرفان و ادبیات عرفانی. بقیهٔ کارها را کنار گذاشت.

امیرهوشنگ اردلان دوست و همکلاسی سابق او در دانشکده معماری هم دربارهٔ او می‌گوید:

کامران آوینی قبل از انقلاب هیچ ربطی به سید مرتضی آوینی ندارد.

به گفته همسرش:

چند سال از انقلاب گذشته بود که مرتضی سیگارش را ترک کرد. دلیلی که برای این کار ذکر کرد این بود که آقا امام زمان در همه حال ناظر بر اعمال و رفتار ما هستند؛ در این صورت من چطور می‌توانم در حضور ایشان سیگار بکشم؟ این‌گونه بود که دیگر هرگز لب به سیگار نزد.

آوینی بعدها با اندیشه‌های روح‌الله خمینی آشنا شد و در سالیان بعد به یک انقلابی بدل شد و مسیر زندگی خود را تغییر داد.

خودِ آوینی دربارهٔ جوانیش می‌گوید:

… تصور نکنید که من با زندگی به سبک و سیاق متظاهران به روشنفکری ناآشنا هستم. خیر. من از یک «راه طی شده» با شما حرف می‌زنم. من هم سال‌های سال در یکی از دانشکده‌های هنری درس خوانده‌ام. به شب‌های شعر و گالری‌های نقاشی رفته‌ام. موسیقی کلاسیک گوش داده‌ام، ساعت‌ها از وقتم را به مباحثات بیهوده دربارهٔ چیزهایی که نمی‌دانستم گذرانده‌ام. من هم سال‌ها با جلوه‌فروشی و تظاهر به دانایی بسیار زیسته‌ام، ریش پروفسوری و سبیل نیچه‌ای گذاشته‌ام و کتاب «انسان موجود تک‌ساحتی» هربرت مارکوزه را ـ بی‌آنکه آن زمان خوانده باشم‌اش ـ طوری دست گرفته‌ام که دیگران جلد آن را ببینند و پیش خودشان بگویند: عجب! فلانی چه کتاب‌هایی می‌خواند، معلوم است که خیلی می‌فهمد… اما بعد خوشبختانه زندگی مرا به راهی کشانده‌است که ناچار شده‌ام رو دربایستی را نخست با خودم و سپس با دیگران کنار بگذارم و عمیقاً بپذیرم که «تظاهر به دانایی» هرگز جایگزین «دانایی» نمی‌شود، و حتی از این بالاتر دانایی نیز با تحصیل فلسفه حاصل نمی‌آید. باید در جستجوی حقیقت بود و این متاعی است که هر کس براستی طالبش باشد، آن را خواهدیافت و در نزد خویش نیز خواهدیافت… و حالا از یک راه طی شده با شما حرف می‌زنم.

آن گونه که خود نقل کرده‌است با گرایش به اندیشه‌های انقلابی و اسلامی تمام نوشته‌های پیشین خود را از بین برد.

[woodmart_title style=”simple” woodmart_css_id=”5e870789470b3″ title=”پس از انقلاب” title_width=”100″]

معماری را با علاقهٔ زیاد یادگرفت، ولی بعد از پیروزی انقلاب ایران (۱۳۵۷) بنا به ضرورت‌های انقلاب آن را کنار گذاشت و به فیلم‌سازی پرداخت.

از اولین کارهای او در گروه جهاد می‌توان به مجموعهٔ شش‌روز در ترکمن صحرا، سیل خوزستان و مجموعهٔ مستند خان‌گزیده‌ها اشاره کرد. گروه جهاد اولین گروهی بود که بلافاصله بعد از شروع جنگ به جبهه رفت. دو نفر از اعضای گروه در همان روزهای اول جنگ در قصر شیرین اسیر شدند و نفر سوم، در حالی‌که تیر به شانه‌اش خورده بود، از حلقهٔ محاصره گریخت. پس از یک هفته که خرمشهر سقوط کرد و گروه که تازه توانسته بود شکل دوباره به خود بگیرد، راهی منطقه شد. آن‌ها در جستجوی حقیقت ماجرا به خرمشهر و آبادان رفتند که سخت در محاصره بود. تولید مجموعهٔ حقیقت این‌گونه آغاز شد.

 

سردیس شهید مرتضی آوینی

 

کار گروه جهاد در جبهه‌ها ادامه یافت. عملیات والفجر هشت که شروع شد، گروه دیگر منسجم و منظم شده بود. همین شد که مجموعهٔ تلویزیونی روایت فتح در همان حال و هوا شکل گرفت و تا آخر جنگ هم ادامه پیدا کرد. آوینی می‌گوید «انگیزش درونی هنرمندانی که در واحد تلویزیونی جهاد سازندگی جمع آمده بودند، آن‌ها را به جبهه‌های دفاع مقدس می‌کشاند، نه وظایف و تعهدات اداری. روح کارمندی نمی‌توانست در این عرصه منشأ فعل و اثر باشد. گروه‌های فیلم‌برداری ما با همان انگیزه‌هایی که رزم‌آوران را به جبهه کشانده بود کار می‌کردند… این‌جا عرصه‌ای نبود که فقط پای تکنیک یا هنر درمیان باشد.»

با پایان جنگ و در فاصلهٔ سال‌های پایان جنگ و تأسیس مؤسسهٔ روایت فتح، آوینی نوعی فعالیت هنری– مطبوعاتی را تجربه کرد. او در این دوره به سینما، هنر، فرهنگ واحد جهانی و مواجههٔ آن با مسائل مختلف فکر می‌کرد. حاصل همهٔ آن فکر کردن‌ها، تحقیق‌ها و مباحثات، نوشته‌هایی است که از او به جا مانده. تأملاتی در ماهیت سینما که در فصل‌نامهٔ فارابی به چاپ رسید و بعد مقالاتی با عناوین جذابیت در سینما، آینهٔ جادو، قاب تصویر، زبان سینما و… که از فروردین سال ۱۳۶۸ در ماهنامهٔ سوره منتشر می‌شد. مجموعهٔ این مقالات در کتاب آینهٔ جادو که جلد اول از مجموعهٔ مقالات و نقدهای سینمایی اوست جمع‌آوری شد.

هرچند آشنایی با سینما در طول مدت بیش از ده سال مستندسازی و تجارب او در زمینهٔ کارگردانی مستند و به‌خصوص مونتاژ باعث شد که قبل از هر چیز به سینما بپردازد، ولی فکرها و حرف‌های او بیش‌تر از این‌ها بود. او در کنار تألیف مقالات تئوریک دربارهٔ ماهیت سینما و نقد سینمای ایران و جهان، مقالات متعددی در مورد حقیقت هنر، هنر و عرفان، هنر جدید اعم از رمان، نقاشی، گرافیک، تئاتر، هنر دینی و سنتی، هنر انقلاب و… تألیف کرد که بیش‌تر آن‌ها در ماهنامهٔ سوره به چاپ رسید. طی همین دوران در خصوص مبانی سیاسی- اعتقادی نظام اسلامی و ولایت فقیه، فرهنگ انقلاب در مقابله با فرهنگ واحد جهانی و موضوعات دیگر تفکر و تحقیق کرد تا بتواند جواب‌هایی برای همهٔ سؤال‌هایی که داشت پیدا کند.

اواخر سال ۱۳۷۰ مؤسسه فرهنگی روایت فتح به دستور آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای تأسیس شد تا به کار فیلم‌سازی مستند و سینمایی دربارهٔ دفاع مقدس بپردازد و تهیهٔ مجموعهٔ روایت فتح را که بعد از پذیرش قطع‌نامه رها شده بود، ادامه دهد. آوینی و بقیهٔ گروه، سفر به مناطق جنگی را از سر گرفتند و طی مدتی کم‌تر از یک سال، کار تهیهٔ شش برنامه از مجموعهٔ ده قسمتی شهری در آسمان را به پایان رساندند و مقدمات تهیهٔ مجموعه‌های دیگری را دربارهٔ آبادان، سوسنگرد، هویزه و فکه تدارک دیدند. اگرچه مقارن با همین زمان، فعالیت‌های مطبوعاتی او نیز ادامه داشت.

 

سردیس شهید مرتضی آوینی

 

او از منتقدان سرسخت سیاست‌های فرهنگی محمد خاتمی بود. شهری در آسمان که به واقعهٔ محاصره، سقوط و بازپس‌گیری خرمشهر می‌پرداخت، در ماه‌های  تلویزیون پخش شد، اما برنامهٔ وی برای تکمیل این مجموعه و ساختن مجموعه‌های دیگر با مرگش در اثر اصابت ترکش مین در روز بیستم فروردین ۱۳۷۲ در فکه ناتمام ماند.

[woodmart_title style=”simple” woodmart_css_id=”5e87079d961c7″ title=”مرگ” title_width=”100″]

آوینی روز بیستم فروردین ۱۳۷۲ در منطقه فکه در حال بررسی لوکیشن فیلم مستند شهری در آسمان، به همراه محمد سعید یزدان‌پرست با مین برخورد کرد و بر اثر اصابت ترکش مین باقی‌مانده از جنگ ایران و عراق کشته شد.

[woodmart_title style=”simple” woodmart_css_id=”5e870a290eba7″ title=”سردیس شهید مرتضی آوینی” title_width=”100″ woodmart_empty_space=””][woodmart_gallery images=”6355,6353,6354,6352,6350,6351″ view=”grid” spacing=”0″ horizontal_align=”center” vertical_align=”middle” img_size=”full” columns=”6″ caption=”0″ lazy_loading=”no”][woodmart_title style=”simple” woodmart_css_id=”5e8707aa6f767″ title=”دیدگاه ها” title_width=”100″]
  • وی در خصوص شیخ فضل الله نوری در کتاب فردایی دیگر می نویسد: قانون یا باید خود را «حافظ شریعت» بداند و یا خود، شریعتی دیگر خواهد شد. پس، رویکرد تاریخی ما به قانون در مشروطیت روی آوردن به شریعتی دیگر بود، بی‌آنکه خود بدانیم. شیخ فضل الله نوری به همین «نسبت» توجه یافته بود، چرا که «شرع» نیز در مقام احکام به مجموعه‌ای از شرط‌ها و حدود – یعنی قانون – مبدل می‌شود.
[woodmart_title style=”simple” woodmart_css_id=”5e8707b0dc709″ title=”فیلم‌شناسی” title_width=”100″]

  • شش روز در ترکمن صحرا

  • سیل خوزستان

  • خان گزیده‌ها

  • حقیقت

  • با دکتر جهاد در بشاگرد

  • هفت قصه از بلوچستان

  • با تیپ المهدی در محور رأس البیشه

  • شیر مردان خدا! کرب‌وبلا در انتظار است

  • روایت فتح

  • شهری در آسمان

[woodmart_title style=”simple” woodmart_css_id=”5e8707b86bd9f” title=”کتاب‌شناسی” title_width=”100″]

  • هرآنکه جز خود

  • آئینه جادو

  • توسعه و مبانی تمدن غرب

  • گنجینه آسمانی

  • یک تجربه ماندگار

  • فردایی دیگر

  • حلزون‌های خانه به دوش

  • رستاخیز جان

  • آغازی بر یک پایان

  • فتح خون

  • امام و حیات باطنی انسان

  • با من سخن بگو دوکوهه

  • مرکز آسمان

  • نسیم حیات

  • سفر به سرزمین نور

  • انفطار صورت (در باب مبانی نظری هنر)

وی همچنین آثار منتشر نشده‌ای در حوزهٔ ادبیات دارد.

محصولات مرتبط با شهید مرتضی آوینی

[promo_banner image=”8008″ content_width=”100″ woodmart_css_id=”5e8707f771417″ img_size=”full” link=”url:https%3A%2F%2Fshop.tandisltd.com%2Fproduct-category%2F%25d8%25aa%25d9%2586%25d8%25af%25db%258c%25d8%25b3-%25d9%2585%25d8%25b4%25d8%25a7%25d9%2587%25db%258c%25d8%25b1-%25d9%2588-%25d8%25a7%25d8%25b3%25d8%25b7%25d9%2588%25d8%25b1%25d9%2587-%25d9%2587%25d8%25a7%2F|||” hide_btn_tablet=”no” hide_btn_mobile=”no” increase_spaces=”no”][/promo_banner]
نوشته شده در

۲۵ فروردین روز بزرگداشت عطار نیشابوری

۲۵ فروردین روز بزرگداشت عطار نیشابوری

ادامهٔ «۲۵ فروردین روز بزرگداشت عطار نیشابوری»

نوشته شده در

۲۸ اردیبهشت روز بزرگداشت حکیم عمر خیام

۲۸ اردیبهشت روز بزرگداشت حکیم عمر خیام

ادامهٔ «۲۸ اردیبهشت روز بزرگداشت حکیم عمر خیام»

نوشته شده در دیدگاه‌تان را بنویسید

۲۵ اردیبهشت روز بزرگداشت حكيم فردوسی

۲۵ اردیبهشت روز بزرگداشت حكيم فردوسی

ادامهٔ «۲۵ اردیبهشت روز بزرگداشت حكيم فردوسی»

نوشته شده در

۱۲ اردیبهشت روز بزرگداشت استاد مطهری

۱۲ اردیبهشت روز بزرگداشت استاد مرتضی مطهری، روزمعلم

ادامهٔ «۱۲ اردیبهشت روز بزرگداشت استاد مطهری»

نوشته شده در

۳ اردیبهشت روز بزرگداشت شیخ بهایی

۳ اردیبهشت روزبزرگداشت شیخ بهایی؛ روزملی کارآفرینی

سوم اردیبشهت ماه، مصادف است با روز بزرگداشت شیخ بهایی.

بهاءالدین محمد بن‏ حسین عاملی، معروف به شیخ بهائی (۸ اسفند ۹۲۵ خورشیدی، بعلبک – ۸ شهریور ۱۰۰۰ خورشیدی، اصفهان) دانشمند نامدار قرن دهم و یازدهم هجری است که در فلسفه، منطق، هیئت و ریاضیات تبحر داشت و سرآمد دوران خود بود.از شيخ بهايی در حدود ۹۵ کتاب و رساله  در سیاست، حدیث، ریاضی، اخلاق، نجوم، عرفان، فقه، مهندسی و هنر و فیزیک بر جای مانده است.

ادامهٔ «۳ اردیبهشت روز بزرگداشت شیخ بهایی»

نوشته شده در

یکم اردیبهشت روز بزرگداشت سعدی شیرازی

۱ اردیبهشت؛ روز بزرگداشت شيخ اجل «مصلح‌‏الدين سعدی شيرازی»

مرکز سعدی‌ شناسی، از سال ۱۳۸۱ شمسی، روز ۱ اردیبهشت را «روز سعدی» اعلام کرد و در اول اردیبهشت ۱۳۸۹ شمسی، در «اجلاس شاعران جهان» در شیراز، نخستین روز اردیبهشت، از سوی نهادهای فرهنگی داخلی و خارجی، به‌ عنوان «روز سعدی» نام‌گذاری شد.

ادامهٔ «یکم اردیبهشت روز بزرگداشت سعدی شیرازی»